Mỗi báo cáo tài chính của công ty chứng khoán đều có một dòng ít ai đọc, nằm ngay trang đầu phần thuyết minh: “Số lượng nhân viên của Công ty tại ngày…”. Dòng này cho biết công ty đang tuyển thêm hay cắt bớt người, và thường cho thấy điều đó sớm hơn thông cáo báo chí.
Chúng tôi đã đọc dòng này trong BCTC kiểm toán năm 2025 và BCTC soát xét bán niên 2026 của 12 công ty chứng khoán (CTCK) lớn. Kết quả có ba mốc so sánh: 31/12/2024 – 31/12/2025 – 30/6/2026. Mọi con số dưới đây chép đúng từ thuyết minh BCTC, đường dẫn tới từng file nằm ở cuối bài.
1. Bảng tổng hợp
| CTCK | 31/12/2024 | 31/12/2025 | Thay đổi 2025 | 30/6/2026 | Thay đổi 6T/2026 |
|---|---|---|---|---|---|
| VPS | 1.738 | 1.873 | +135 (+7,8%) | 1.921 | +48 (+2,6%) |
| SSI | 1.502 | 1.389 | −113 (−7,5%) | 1.474 | +85 (+6,1%) |
| VNDirect | 1.077 | 967 | −110 (−10,2%) | 924 | −43 (−4,4%) |
| VPBankS | 582 | 812 | +230 (+39,5%) | 800 | −12 (−1,5%) |
| HSC | 681 | 664 | −17 (−2,5%) | 667 | +3 (+0,5%) |
| MBS | 636 | 621 | −15 (−2,4%) | 614 | −7 (−1,1%) |
| TCBS | 491 | 588 | +97 (+19,8%) | 556 | −32 (−5,4%) |
| SHS | 306 | 392 | +86 (+28,1%) | 461 | +69 (+17,6%) |
| Vietcap | 389 | 442 | +53 (+13,6%) | 447 | +5 (+1,1%) |
| FPTS | chưa có số liệu | 415 | — | 416 | +1 (+0,2%) |
| VietinBank Securities (CTS) | 241 | 244 | +3 (+1,2%) | 238 | −6 (−2,5%) |
| VIX | 78 | 86 | +8 (+10,3%) | 79 | −7 (−8,1%) |
| Tổng 11 CTCK (trừ FPTS) | 7.721 | 8.078 | +357 (+4,6%) | 8.181 | +103 (+1,3%) |
FPTS: BCTC quý 4/2025 và BCTC bán niên 2025 không ghi số nhân viên tại 31/12/2024, nên FPTS không được tính vào cột tổng. BCTC bán niên 2025 của FPTS ghi 408 người tại 30/6/2025.
2. Năm 2025: ngành tuyển thêm, nhưng gần như chỉ ở nhóm CTCK ngân hàng
Cộng 11 công ty có đủ số liệu, nhân sự tăng 357 người (+4,6%) trong năm 2025. Tách theo nhóm thì thấy rõ phần tăng đến từ đâu:
| Nhóm | 31/12/2024 | 31/12/2025 | Thay đổi 2025 | 30/6/2026 | Thay đổi 6T/2026 |
|---|---|---|---|---|---|
| CTCK có ngân hàng mẹ (VPBankS, MBS, TCBS, CTS) | 1.950 | 2.265 | +315 (+16,2%) | 2.208 | −57 (−2,5%) |
| 7 CTCK còn lại (SSI, VPS, VNDirect, HSC, Vietcap, SHS, VIX) | 5.771 | 5.813 | +42 (+0,7%) | 5.973 | +160 (+2,8%) |
Nhóm có ngân hàng mẹ chiếm 315 trong 357 người tăng thêm của năm 2025. Phần tăng lại dồn vào hai công ty:
- VPBankS: 582 → 812 người (+230, +39,5%), mức tăng tuyệt đối lớn nhất trong 12 công ty. Riêng phần tăng này đã gần bằng toàn bộ nhân sự của VietinBank Securities.
- TCBS: 491 → 588 người (+97, +19,8%).
Hai CTCK ngân hàng còn lại thì không tuyển thêm: MBS giảm 15 người (636 → 621), CTS gần như giữ nguyên (241 → 244).
Ở nhóm còn lại, hai công ty lớn đi theo hai hướng ngược nhau:
- VPS tăng 135 người lên 1.873, giữ vị trí CTCK đông nhân sự nhất.
- SSI giảm 113 người (1.502 → 1.389), VNDirect giảm 110 người (1.077 → 967). Hai mức giảm này gần như triệt tiêu phần tăng của VPS, SHS và Vietcap.
3. Nửa đầu 2026: chiều tuyển dụng đảo lại
Sang 6 tháng đầu 2026, tổng nhân sự 11 công ty chỉ tăng 103 người (+1,3%). Chiều tăng giảm của hai nhóm cũng đảo lại:
- Nhóm CTCK có ngân hàng mẹ giảm 57 người. Cả 4 công ty đều giảm: TCBS −32 (588 → 556), VPBankS −12, MBS −7, CTS −6. TCBS giảm mạnh nhất cả về số người lẫn tỷ lệ (−5,4%) trong nhóm này.
- SSI tuyển lại 85 người (1.389 → 1.474), lấy lại phần lớn số đã giảm trong năm 2025. BCTC riêng quý 3/2026 của SSI ghi tiếp 1.500 người tại 30/9/2026, nghĩa là sau 9 tháng SSI đã tăng 111 người, gần bằng số đã giảm trong cả năm 2025 (−113).
- SHS tăng 69 người trong 6 tháng (392 → 461, +17,6%), tỷ lệ tăng cao nhất kỳ này. Tính cả 18 tháng, SHS tăng +50,7% (306 → 461).
- VPS tiếp tục tăng thêm 48 người, lên 1.921.
4. Năm trường hợp đáng chú ý
VNDirect: giảm ở cả hai kỳ
VNDirect là công ty duy nhất trong nhóm lớn giảm nhân sự ở cả năm 2025 (−110) và nửa đầu 2026 (−43). Sau 18 tháng, công ty còn 924 người, ít hơn 153 người (−14,2%), mức giảm tuyệt đối và tương đối lớn nhất trong 12 công ty.
SSI: giảm năm 2025, tuyển lại năm 2026
SSI có đường đi hình chữ V: 1.502 → 1.389 → 1.474 → 1.500 (30/9/2026). Cùng thời gian đó, vốn điều lệ ghi trong thuyết minh tăng từ 20.779 tỷ đồng (31/12/2025) lên 25.031 tỷ (30/6/2026) rồi 30.033 tỷ đồng (30/9/2026). Thuyết minh không giải thích hai việc này có liên quan nhau hay không, nên chúng tôi chỉ ghi nhận chúng xảy ra cùng lúc.
VPBankS và TCBS: tăng mạnh năm 2025, giảm nhẹ năm 2026
Đây là hai công ty tuyển nhiều nhất năm 2025 (+230 và +97), và cùng giảm nhẹ trong nửa đầu 2026 (−12 và −32). Với TCBS, 6 tháng đầu 2026 đã mất khoảng một phần ba số người tăng thêm của năm 2025.
SHS: tăng nhanh nhất về tỷ lệ
Từ 306 người cuối 2024, SHS lên 461 người giữa năm 2026, tăng hơn một nửa. Riêng nửa đầu 2026 SHS tăng 69 người, nhiều thứ hai sau SSI (+85), dù quy mô của SHS chỉ bằng khoảng một phần ba SSI.
HSC, MBS, FPTS, CTS: gần như giữ nguyên
Bốn công ty này thay đổi không quá ±4% sau 18 tháng (FPTS tính từ 30/6/2025: 408 → 416). HSC dao động trong khoảng 664–681 người, MBS từ 614 đến 636 người.
5. Đọc số liệu này thế nào cho đúng
- Đây là nhân viên của chính công ty chứng khoán. Thuyết minh chỉ ghi “số lượng nhân viên của Công ty”. BCTC không công bố số cộng tác viên hay đối tác môi giới (như mô hình iWealth Partner của TCBS), nên lực lượng này không có trong thống kê.
- Số liệu là số người tại một ngày, không phải số lượt tuyển hay nghỉ việc. Mức “+48 người” có thể là tuyển 200 người và nghỉ 152 người. BCTC không tách hai con số này.
- SSI dùng BCTC riêng (công ty mẹ, không cộng nhân sự công ty con). Các công ty còn lại dùng BCTC do chính công ty công bố (bản lưu trên website công ty hoặc CafeF), số liệu cũng là của chính công ty.
- Biến động nhân sự không cho biết hiệu quả kinh doanh. Tăng người có thể là mở rộng, cũng có thể là chi phí tăng nhanh hơn doanh thu. Muốn đánh giá cần đặt cạnh chi phí quản lý và lợi nhuận của từng công ty. Bài này chưa làm phần đó.
Năm 2025 các CTCK có ngân hàng mẹ tuyển ồ ạt. Nửa đầu 2026, chính nhóm này lại giảm người, còn SSI, SHS và VPS tuyển thêm. Đáng theo dõi nhất là xu hướng này có kéo dài trong BCTC quý 3 và cả năm 2026 hay không.
6. Báo chí nói “AI lấy việc của người”. Ở CTCK Việt Nam thì sao?
Phần này tách làm ba lớp, đọc theo thứ tự: dữ kiện (có nguồn), nhận định và giả định (suy luận của chúng tôi), và thuyết âm mưu (những cách giải thích đang lan truyền nhưng chưa có bằng chứng). Đừng lẫn lớp thứ ba với lớp thứ nhất.
6.1. Dữ kiện
Trên thế giới, chuyện cắt người vì AI đã xảy ra, nhưng một phần đã phải tuyển lại.
- Barclays (Anh) công bố cắt khoảng 5.000 vị trí, tương đương khoảng 5% nhân sự, gắn với tái cơ cấu nhờ ứng dụng AI; khoảng 60% vị trí bị cắt thuộc các bộ phận hỗ trợ (CafeF, 22/10/2026).
- Khảo sát của Orgvue được dẫn lại: 39% lãnh đạo doanh nghiệp từng cắt nhân sự vì AI, và 55% trong số đó thừa nhận đó là sai lầm. Commonwealth Bank of Australia từng thay hơn 40 nhân viên chăm sóc khách hàng bằng trợ lý giọng nói AI, rồi hủy kế hoạch vì hệ thống không xử lý nổi lượng cuộc gọi (Vietstock, 02/7/2026).
Ở Việt Nam, nhiều CTCK đã có trợ lý AI từ năm 2025. Vietstock (04/9/2025) liệt kê Dolphin AI của MBS, Mập Thông Thái của TCBS, Ensa của DNSE, Ysuri của Yuanta, hiDragon của VDSC. VPBankS giới thiệu StockGuru, gồm 17 “AI Agent” chuyên biệt. Chủ tịch FPTS nói công ty xây AI để hỗ trợ chuyên viên tư vấn chứ không thay thế họ (Vietstock, 04/9/2025; Báo Đầu tư, 14/7/2025).
Lãnh đạo VNDirect đã nói về tác động của AI tới môi giới. Theo Người Quan Sát, Chủ tịch VNDirect Phạm Minh Hương từng nói tại ĐHĐCĐ 2026 rằng cùng với AI, “vai trò của đội ngũ môi giới sẽ thay đổi đáng kể”. Cùng bài báo cho biết doanh thu môi giới quý 3/2026 của VNDirect còn 114 tỷ đồng, giảm 70% so với cùng kỳ, lợi nhuận mảng này còn 15 tỷ so với 159 tỷ (Người Quan Sát, 21/10/2026).
6.2. Số liệu BCTC chưa cho thấy CTCK cắt người hàng loạt vì AI
Đặt các dữ kiện trên cạnh bảng nhân sự ở phần 1:
- Tổng nhân sự vẫn tăng. 11 CTCK tăng từ 7.721 lên 8.181 người sau 18 tháng (+6,0%), đúng giai đoạn các trợ lý AI ra đời. Nếu AI đang thay người trên diện rộng, con số tổng phải đi xuống.
- Có trợ lý AI nhưng vẫn tuyển nhiều nhất. VPBankS có StockGuru từ tháng 7/2025, vậy mà năm 2025 vẫn tăng 230 người (+39,5%), nhiều nhất trong 12 công ty. TCBS có Mập Thông Thái và cũng tăng 97 người.
- Nửa đầu 2026 có dấu hiệu khác. Ba công ty có chatbot được báo chí nêu tên (VPBankS, TCBS, MBS) đều giảm nhẹ nhân sự: −12, −32, −7. Mẫu chỉ có ba công ty trong sáu tháng, quá nhỏ để kết luận, nhưng đáng theo dõi tiếp.
- VNDirect, công ty giảm người mạnh nhất, cũng là nơi doanh thu môi giới giảm mạnh nhất. Mất 153 người trong 18 tháng đi cùng doanh thu môi giới −70% trong quý 3/2026. Giải thích bằng doanh thu sụt giảm đơn giản hơn giải thích bằng AI.
Nhận định của chúng tôi: đến 30/6/2026, BCTC của 12 CTCK chưa có bằng chứng cho thấy AI đang khiến ngành này cắt nhân sự hàng loạt. Nhân sự tăng hay giảm đi khớp với chu kỳ kinh doanh và chiến lược riêng của từng công ty (mở rộng ở nhóm ngân hàng năm 2025, co lại ở VNDirect) hơn là với thời điểm ra mắt công cụ AI.
6.3. Các giả định cần kiểm chứng
Các mục dưới đây là giả thuyết, không phải kết luận.
Giả định 1: AI thay việc ở bộ phận hỗ trợ trước, môi giới sau. Barclays cắt chủ yếu ở bộ phận hỗ trợ, và chatbot của CTCK hiện làm phần hỏi đáp, chăm sóc khách hàng. Nếu tình hình ở Việt Nam giống vậy, tổng số người có thể không đổi nhiều nhưng cơ cấu sẽ đổi: ít nhân viên tổng đài, nhiều kỹ sư dữ liệu hơn. Hạn chế: thuyết minh BCTC chỉ cho một con số tổng, không tách theo bộ phận, nên chưa kiểm chứng được giả định này bằng BCTC.
Giả định 2: thị trường giảm thì người mới bị cắt, AI chỉ là lý do được nêu thêm. Ở VNDirect, doanh thu sụt trước, nhân sự giảm theo. Nếu đúng, khi thanh khoản thị trường tăng trở lại, các CTCK sẽ lại tuyển người dù đã có AI. Cách kiểm chứng là theo dõi BCTC quý 4/2026 và năm 2027.
Giả định 3: nhóm CTCK ngân hàng đã mở rộng xong, giờ đến lúc tối ưu chi phí. Năm 2025 nhóm này tăng 16,2% nhân sự, sang nửa đầu 2026 giảm 2,5%. AI có thể là công cụ để tối ưu, nhưng nguyên nhân gốc có thể chỉ là đã tuyển đủ người.
Giả định 4: thay đổi thật nằm ngoài BCTC. Thuyết minh chỉ đếm nhân viên của công ty. Nếu AI giúp một nhân viên chăm được nhiều khách hơn, thì người bị ảnh hưởng trước có thể là cộng tác viên, đối tác môi giới hưởng hoa hồng. Nhóm này không xuất hiện trong bảng ở trên.
6.4. Thuyết âm mưu: đang được bàn nhiều nhưng chưa có bằng chứng
Cảnh báo: các cách giải thích dưới đây đang lan truyền trong giới đầu tư và trên mạng xã hội. Chúng tôi trình bày lại để người đọc tự đánh giá. Không có thuyết nào được BCTC hay nguồn chính thức xác nhận. Không mua bán cổ phiếu dựa trên các thuyết này.
Thuyết 1: “AI chỉ là cái cớ” (AI-washing). Nội dung: doanh nghiệp nói cắt người “nhờ AI” để trông hiện đại và được nhà đầu tư đánh giá cao, trong khi lý do thật là kinh doanh đi xuống. Lý do có người tin: khảo sát Orgvue cho thấy hơn một nửa số lãnh đạo từng cắt người vì AI đã hối hận, tức AI chưa thay được con người như kỳ vọng. Điều phản bác: chúng tôi chưa tìm thấy công bố nào của 12 CTCK trong bài về việc cắt người vì AI, nên ở Việt Nam chưa có “cái cớ” nào để soi.
Thuyết 2: “Chuyển nhân viên sang làm cộng tác viên”. Nội dung: CTCK cắt nhân viên chính thức, chuyển họ thành cộng tác viên hoặc đối tác hưởng hoa hồng. Chi phí cố định giảm, số nhân sự trên BCTC đẹp hơn, còn AI là câu chuyện kể cho cổ đông. Lý do có người tin: mô hình đối tác môi giới đang phổ biến, và BCTC không công bố số cộng tác viên. Điều phản bác: chưa có số liệu công khai nào cho thấy số người giảm trên BCTC chuyển sang làm cộng tác viên. Đây là suy đoán không kiểm chứng được bằng dữ liệu hiện có.
Thuyết 3: “Tuyển người để dạy AI, xong việc thì cắt”. Nội dung: đợt tuyển 2025–2026 (VPBankS, SSI, SHS) là để tuyển kỹ sư, chuyên viên dữ liệu xây hệ thống AI. Khi hệ thống chạy được, chính những người này và nhân viên vận hành sẽ bị cắt. Lý do có người tin: trên thế giới, ngành công nghệ vừa tuyển cho AI vừa sa thải hàng loạt. Điều phản bác: BCTC không cho biết người mới tuyển làm ở bộ phận nào. Chưa có CTCK nào trong mẫu giảm nhân sự mạnh sau một đợt tuyển mạnh. TCBS giảm 32 người sau khi tăng 97, nhưng mức giảm này không phải “cắt hàng loạt”.
Thuyết 4: “Chatbot để giữ chân khách, không phải để thay người”. Nội dung: trợ lý AI chủ yếu là công cụ marketing. Mục đích là giữ khách ở lại ứng dụng và tăng giao dịch, còn chuyện giảm người là phụ. Lý do có người tin: VPBankS và TCBS, hai trong ba CTCK tuyển thêm nhiều người nhất năm 2025, đều có trợ lý AI được báo chí nêu tên. Điều phản bác: nhận định này khó kiểm chứng vì các CTCK không công bố số người dùng hay hiệu quả của chatbot.
Câu hỏi đúng chưa phải là "AI có lấy việc của nhân viên CTCK không", mà là "khi thị trường đi xuống, CTCK nào dùng AI để giữ lợi nhuận mà không phải cắt người". Câu trả lời sẽ nằm trong BCTC quý 4/2026: so số nhân viên với chi phí quản lý và doanh thu môi giới của từng công ty.
Nguồn dữ liệu
Tất cả số nhân viên lấy từ mục 1 (Thông tin doanh nghiệp / Đặc điểm hoạt động) trong thuyết minh BCTC. Dữ liệu được đọc ngày 24/10/2026.
- SSI: BCTC riêng kiểm toán 2025 · BCTC riêng soát xét bán niên 2026 · BCTC riêng quý 3/2026 (tr. 19)
- HSC: BCTC kiểm toán 2025 · BCTC soát xét bán niên 2026
- VPS: BCTC kiểm toán 2025 · BCTC bán niên 2026
- VNDirect: BCTC kiểm toán 2025 · BCTC soát xét bán niên 2026
- TCBS: BCTC kiểm toán 2025 · BCTC soát xét bán niên 2026
- VPBankS: BCTC kiểm toán 2025 · BCTC soát xét bán niên 2026
- Vietcap: BCTC soát xét bán niên 2025 (mốc 31/12/2024) · BCTC soát xét bán niên 2026 (mốc 31/12/2025 và 30/6/2026)
- MBS: BCTC kiểm toán 2025 · BCTC bán niên 2026
- SHS: BCTC năm 2025 · BCTC bán niên 2026
- VIX: BCTC kiểm toán 2025 · BCTC soát xét bán niên 2026
- FPTS: BCTC soát xét bán niên 2025 · BCTC bán niên 2026
- VietinBank Securities (CTS): BCTC kiểm toán 2025 · BCTC bán niên 2026
Nguồn cho phần 6 (AI và nhân sự): CafeF, 22/10/2026 – Barclays cắt 5.000 nhân sự · Vietstock, 02/7/2026 – Sa thải vì AI, nhiều công ty hối hận · Vietstock, 04/9/2025 – Cuộc đua công nghệ của các CTCK · Báo Đầu tư, 14/7/2025 – StockGuru của VPBankS · Người Quan Sát, 21/10/2026 – Môi giới VNDirect quý 3/2026. Truy cập ngày 24/10/2026.
Phương pháp: mỗi mốc lấy theo câu “Số lượng nhân viên của Công ty tại ngày…” (hoặc “Tổng số nhân viên/công nhân viên…”) trong thuyết minh BCTC; mốc 31/12/2024 lấy từ số so sánh trong BCTC 2025 (Vietcap: BCTC bán niên 2025). Phần trăm thay đổi = (mới ÷ cũ − 1) × 100. Tổng và nhóm chỉ cộng các công ty có đủ số liệu ở các mốc được so sánh. Bài viết là thống kê dữ liệu công bố, không phải khuyến nghị đầu tư.
